Herhangi açıklayıcı bir neden olmaksızın hazımsızlık, şişkinlik gibi yakınmaların olması durumu nonülser dispepsi olarak tanımlanmaktadır. Bu durumla klinikte çok sık karşılaşılmaktadır. Sıklıkla ülser benzeri semptomlar, üst karın bölgesinde rahatsızlık hissi, karında şişkinlik, geğirme ve bulantı gibi şikâyetler görülür.
Şikâyetler ve bulgular:
- Üst karın veya alt göğüs bölgesinde rahatsızlık veya hassasiyet hissi
- Karın şişkinliği
- Geğirme
- Yemekle birlikte erken doygunluk hissi
- Bulantı
Bu semptomların devam etmesi durumunda doktora başvurulmalıdır. Ayrıca bu semptomlara (alarm semptomları) aşağıdakilerin eklenmesi durumunda daha ciddi hastalıklar araştırılmalıdır:
- Kanlı kusma
- Kilo kaybı
- Kansızlık
- Daha önce mide operasyonu geçirme
- Siyah renkte dışkılama
- Nefes darlığı
- Ağrının boyun, çene ve kola yayılması
Sebepleri:
Nonülser dispepsili hastalarda açıklayıcı bir neden bulunamamıştır. Bu nedenle fonksiyonel bozukluklar arasında sayılmaktadır. Bu hastalarda semptomların başlamasına veya olan şikâyetlerin artmasına neden olan bazı durumlar söz konusudur. Bunlar;
- Aşırı miktarda alkol veya kahve alımı
- Sigara içme
- Bazı ilaçlar (antiromatizmal ilaçlar)
Tanı
Hastaların mevcut şikâyetlerine göre yapılması gereken testler şunlardır:
Kan testleri nonülser dispepsi benzeri semptomlara neden olabilen hastalıkların dışlanmasına yönelik olmalıdır. Kan testleri yanı sıra dışkıda H.pylori testi yapılması gerekebilir. Ayrıca endoskopik tetkikle hastaların değerlendirilmesi gerekebilir (alarm semptomu olanlar).
Tedavi
Nonülser dispepsili hastalarda uzun dönem hayat tarzı değişiklikleri gerekebilmektedir. Tedavi semptom ve bulgulara göre verilmelidir. Hayat tarzı değişiklikleri ve ilaçlar kombine de kullanılabilir.
İlaçlar
İlaçlar NÜD’li hastalarda semptomların gerilemesine yardımcı olabilmektedir.
Antasidler: Bu ilaçlar tablet veya sıvı formunda olup, sıklıkla kullanılmaktadır. Antasidler mide asidini nötralize ederek hızlı bir şekilde mide ağrısını rahatlatır.
Gaz gidericiler: Simetikon içeren ilaçlar gaz azaltıcı etkilere sahiptir.
Asit üretimini azaltan ilaçlar: H-2 reseptör blokerleri olarak adlandırılan bu ilaçlar arasında simetidin, famotidin, nizatidin ve ranitidin vardır.
Asit pompalarını bloke eden ilaçlar: Proton pompa inhibitörleri asit salgılayan mide hücrelerindeki asit pompalarını kapatarak etki eder. PPI’lar bu pompaların aktivitesini engelleyerek asit salınımını azaltırlar. Bunlar arasında lansoprazol, omeprazol, pantoprazol, rabeprazol ve esomeprazol vardır.
Özefagial sfinkteri güçlendiren ilaçlar: Prokinetik ajanlar midenin hızla boşalmasını sağlarlar ve mide ile özefagus arasındaki valfin daha güçlü kasılmasına yardımcı olurlar. Üst karın bölgesinde rahatsızlık hissini azaltırlar. En sık kullanılan ajanlardan biri metklopramid iken, ilacın önemli yan etkilerinin olduğu bilinmelidir.
Kas spazmını kontrol eden ilaçlar: Antispazmodik ajanlar mide ağrısının rahatlamasına yardımcı olabilirler. Bu ilaçlar disiklomin ve hyosiyamin içerir.
Düşük doz antidepresanlar: Trisiklik antidepresanlar ve selektif serotonin geri alım inhibitörleri (SSRIs) düşük dozda alındığında intestinal ağrıyı kontrol eden nöronların aktivitesini inhibe edebilir. Nortriptillin veya desipramin, sertralin veya essitalopram bunların arasındadır.
Antibiyotikler: Helikobakter pilori testi pozitif olan hastalara eradikasyon tedavisi önerilebilir.
Davranış terapisi: İlaç tedavisinden fayda görmeyen hastaların semptomlarının azalmasına yardımcı olabilir. Stresin azalması nonülser dispepsili hastalarda semptomların azalmasına yardımcı olur.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri
NÜD’li hastalarda yaşam tarzı değişikliklerinin şikâyetleri kontrol etmede katkısı olabilir.
- Az az ve sık sık yemek: Bazen boş mide nedeniyle NÜD’li hastalarda ağrı yakınması olabilmektedir. Sadece asit olması midede rahatsızlık hissi verebilir. Az az ve küçük miktarlarda yemek yenmelidir. Aşırı ve büyük miktarlarda yenmemelidir.
- Tetikleyici yiyeceklerden kaçınma: Bazı yiyecekler nonülser mide ağrısını tetikleyebilir, bunlar arasında yağlı, baharatlı yiyecekler, kahve, alkol ve bazı içecekler vardır.
- Yemekler acele etmeden tam olarak çiğnenerek yenmelidir.
- Sigara içmek, hızlı yemek yeme, sakız çiğneme, karbonatlı içecekler aşırı gaz yutulmasına ve geğirtiye neden olmaktadır. Bunlardan kaçınılmalıdır.
- Yemek yedikten sonra en az 2 saat yatılmamalıdır.
- Stresten uzak durulmalıdır. Gerekirse ilaç kullanılabilir.
- Egzersiz semptomların azalmasına yardımcı olabilir. Bu nedenle haftanın çoğu gününde egzersiz yapılmalıdır. Bunun ölçüsü ise hemen her gün 30-60 dakika arasında düzenli egzersizdir. Ancak egzersizin yemekten hemen sonra yapılmaması önerilmektedir.
Alternatif Tedaviler
Bazı yöntemlerin semptomların kontrol altına alınmasında yardımcı olabileceği belirtilmektedir. Bitkisel ürünlerden kimyon yağı ve nanenin NÜD’li hastalarda semptomları azalttığı gösterilmiştir. Stres azaltıcı teknikler şikâyetlerin azalmasına yardımcı olabilir.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|