Safra kesesi armut şeklinde karnın sağ tarafında karaciğerin altında duran küçük bir organdır. Safra kesesi karaciğer tarafından üretilen safra sıvısını depolar.
Safra kesesi kanseri çok nadir görülür. Eğer erken evrede tespit edilebilirse tam olarak iyileşme şansı yüksektir, fakat genelde safra kesesi kanserleri geç evrede tespit edilebildiklerinden genel gidişi kötüdür.
Safra kesesi kanserini teşhis etmek güçtür, çünkü genelde herhangi bir belirti ya da bulgu vermez. Ayrıca safra kesesinin nispeten gizlenmiş gibi bir doğasının olması sebebiyle safra kesesi kanserleri fark edilinceye kadar kolayca büyürler.
Belirti ve bulgular
- Özellikle karnın sağ üst kısmında ağrı
- Karında şişkinlik
- Kaşıntı
- Ateş
- İştahsızlık
- Kilo kaybı
- Bulantı
- Sarılık
Sebepleri
Safra kesesi kanserinin sebepleri açık değildir. DNA’daki değişik mutasyonlar sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bu mutasyonlar hücrelerde kontrol dışı büyümeye neden olur ve normalde işlevinin bitmesi gereken hücrelerin yaşamaya devam ettiği görülür.
Çoğu safra kesesi kanseri safra kesesinin iç yüzeyindeki hücrelerden kaynaklanır. Safra kesesi kanserinin bu tipi en sık görülen formudur ve adenokarsinom olarak adlandırılmaktadır.
Risk faktörleri
- Cinsiyet: Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür.
- Yaş: Yaşla birlikte kanser riski artar
- Safra taşı öyküsü: Geçmişinde safra kesesi taşı olanlarda safra kesesi kanseri sıklığı fazladır. Bununla beraber safra kesesinde taş olanların çok küçük bir kısmında kanser gelişimi görülür.
- Diğer: Safra yollarında kisti olan, müzmin safra kesesi enfeksiyonu ve safra kesesi tümüyle taşla dolu olan (porselen safra kesesi) bireylerde kanser görülme riski fazladır. Ayrıca safra kesesi polipleri de kanser için risk taşırlar.
Tanı
Kan testleri: Karaciğer fonksiyonlarını değerlendirmeye yönelik testler şikâyetlere neyin yol açtığını anlamaya yardımcı olur.
Görüntüleme yöntemleri: Ultrason, bilgisayarlı tomografi ve MR ile safra kesesi görüntülenebilir.
Eksploratif cerrahi: Safra kesesi kanserinin yaygınlığını tespit etmek içim cerrahi sırasında karın bölgesinin detaylı incelemesi önerilmektedir. Laparoskopi olarak isimlendirilen bu işlemde, karın cildinden küçük bir açıklık oluşturup, kamera sistemi vasıtasıyla inceleme yapabilir. Bu işlem cerraha safra kesesi çevresindeki organlara yayılımı daha iyi değerlendirme imkânı sunar.
Safra kanallarının değerlendirildiği testler: Safra kanalları içine kontrast madde enjekte edilerek görüntüleme yapılabilir. Bu testler safra kanallarındaki tıkanıklığı gösterebilir. Bu testler endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP), magnetik rezonans kolanjiyografi (MRCP) ve perkutan transhepatik kolanjiyografidir (PTK).
Evrelendirme
Kanser teşhisi konulduktan sonra kanserin evresi yani yayılım derecesi hastalığın nasıl gidiş göstereceği ve seçilecek tedavi yöntemini seçmede belirleyicidir. Evrelendirme için aşağıdaki yöntemler kullanılabilir:
Cerrahi: Karın açılarak safra kesesindeki kanserin durumuna bakılabilir.
ERCP: Endoskopi yardımı ile safra yollarına ilaç verilip safra yollarının görüntülenmesi işlemidir.
PTK: Ciltten girilerek safra yollarına kontrast madde verilerek görüntülenme işlemidir.
MRCP: MR ile safra yollarının görüntülenmesidir.
- Evre I. Bu evrede kanser safra kesesinin yüzey kesimlerindedir.
- Evre II. Safra duvarını aşıp safra kesesinin en dış yüzeyine kadar yayılmıştır. Yakındaki karaciğer, mide, barsallar ve pankreasa yayılmış olabilir. Yakındaki lenf düğümlerine de yayılmış olabilir.
- Evre III. Bu evrede kanser yakındaki birçok organı tutmuş ve karaciğerin kanlanmasından sorumlu büyük damarları tutmuş olabilir.
Evre IV: Uzak organlara yayılım söz konusudur.
Tedavi
Safra kesesi kanserinde tedavi hastalığın evresine, hastanın tercihine ve hastanın genel durumuna göre değişebilmektedir. Tedavinin ilk hedefi kanserli dokunun çıkarılmasıdır, fakat mümkün olmadığında hastalığın yaygınlığını kontrol altına alabilmek ve semptomları azaltmak için diğer tedaviler denenebilir.
Erken Evre Safra Kesesi Kanserinde Cerrahi
Erken evre safra kesesi kanserinde cerrahi önemli bir seçenektir.
Safra kesesinin çıkarıldığı cerrahi: Erken evre safra kesesi kanseri safra kesesine sınırlıdır ve sıklıkla safra kesesinin çıkarıldığı ameliyatla tedavi edilir.
Safra kesesi ve karaciğerin bir kısmının çıkarıldığı cerrahi: safra kesesi kanserleri safra kesesi dışına yayılabilir ve safra kesesi cerrahi olarak çıkarılsa dahi karaciğer içine yayılabilir, özellikle safra kesesine yakın safra kanallarına ve karaciğerin bir kısmına yayılabilir.
Başarılı bir cerrahi sonrası ek tedavi verilip verilmemesi açık değildir. Bazı çalışmalarda hastalara cerrahi sonrası kemoterapi, radyoterapi veya her iki yöntemin birlikte kullanıldığı kombine tedaviler uygulanabilir. Hala, ek tedavilerin test edildiği çalışmalar bulunmakla birlikte bu tartışmalıdır.
Geç Evre Safra Kesesi Kanserinde Tedaviler
Safra kesesi dışına yayılmış kanserlerde cerrahi ile tam bir tedavi sağlanamaz. Yerine, semptom ve bulguları hafifletici, hastaları rahatlatıcı tedaviler planlamaktadır. Bunlar;
o Kemoterapi
o Radyoterapi
o Safra kanalındaki tıkanıklığı rahatlatmak için yapılan işlemler: ilerlemiş safra kesesi kanserlerinde safra kanallarında tıkanıklık görülebilir. Bu durumlarda safra kanallarına metal stent takılabilir veya cerrahi olarak safra kanallarının yeri değiştirilebilir.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|