Safra yolları karaciğer ve safra kesesini ince barsağa birleştiren kanallardır. Safra karaciğerde üretilir ve safra kesesinde depolanır. Safranın görevi yağların parçalanmasını ve böylece emilime hazır hale gelmesini sağlamaktır. Safra kesesi alınmış kişilerde safra doğruca ince barsaklara akar.
Nedenler
Safra kesesi kanserinin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Kanser gelişme riskini arttıran bazı faktörler vardır, bunlar:
• İltihabi barsak hastalıkları: Ülseratif koliti olan bir bireyde safra yolu kanseri gelişme riski fazladır.
• Safra yollarındaki anormallikler: Safra yollarının konjenital anomalileri olan (örneğin safra yollarında kistler) bireylerde safra yolu kanseri gelişme riski artmıştır.
• Enfeksiyon: Özellikle Afrika ve Asya’da karaciğere ait bir parazit safra yolu kanserine neden olabilir.
Belirti ve bulgular
Eğer safra yollarında kanser gelişirse safranın karaciğerden ince barsağa akması engellenir ve safra vücuttaki dokularda birikerek sarılığa neden olur. Safra birikimi kaşıntıya da yol açabilir. Dışkıya rengini veren madde safra olduğundan safra akışının engellenmesiyle dışkının da rengi açılır. Bunun dışında karında rahatsızlık, iştah kaybı, yüksek ateş ve kilo kaybı da görülebilir.
Tanı
Tanıda öncelikle kan testlerine bakılarak organların durumu hakkında genel bir bilgi sahibi olunmaya çalışılır. Safra kesesi kanseri tanısının konulmasında görüntüleme yöntemleri önemli yere tutar. Ultrason, bilgisayarlı tomografi, MR ile görüntüleme yapılabilir.
Ayrıca ERCP denilen ve endoskopi aleti ile oniki parmak barsağına girilip safra yollarının görüntülenmesi ile de değerlendirme yapılabilir. ERCP sırasında ayrıca biyopsi için örnek alınıp tanının kesinleştirilmesi sağlanabilir. Biyopsi ultrason ya da CT eşliğinde de yapılabilir. Eğer bahsedilen bu yöntemlerle biyopsi alınamazsa cerrahi olarak karnın açılıp safra yolları görülerek de biyopsi için örnek alınması gerekebilir.
Evreleme
Hastalığın evresinin bilinmesi tedavi yönteminin seçilmesinde belirleyici rol oynar.
Evre 1A: Kanser safra kanalı içinde sınırlıdır.
Evre 1B: Kanser safra kanalının duvarını tamamen tutmuştur, ancak komşu yapılara ya da damarlara sıçramamıştır.
Evre 2A: Kanser safra kesesine, pankreasa ya da yakındaki damarlara sıçramıştır, ancak lenf düğümleri tutulmamıştır.
Evre 2B: Kanser yakındaki lenf düğümlerini de tutmuştur.
Evre 3: Kanser karaciğerin kan akımını sağlayan ana damarları da tutmuştur ya da barsaklara, mideye, karın duvarına yayılmıştır. Karındaki lenf düğümleri de etkilenmiş olabilir.
Evre4: Uzak organlara yayılım söz konusudur.
Tedavi
Seçilecek tedavi yöntemi hastanın genel durumu, kanserin yeri ve büyüklüğü ile kanserin safra kanalı dışına sıçrayıp sıçramamış olduğu gibi bazı faktörlere bağlıdır.
Cerrahi:
Eğer kanser safra kanalı dışına yayılmamışsa cerrahi ile kanseri çıkarmak mümkün olabilir. Ancak safra kanalının zor bir yerleşim göstermesi nedeniyle kanseri tamamen çıkarmak mümkün olmayabilir.
Eğer kanser sadece safra kesesi içinde sınırlı ise sadece kanser içeren safra kanalı bölgesi çıkarılır kalan kısımlar ince barsağa birleştirilerek safra akışı sağlanır. Eğer kanser karaciğere de sıçramışsa etkilenmiş karaciğer parçası da safra kanalları ile birlikte çıkarılır. Kanserin diğer çevre organlara da yayılmış olma durumunda daha geniş bir cerrahi ile safra yolları, midenin bir kısmı, ince barsağın bir kısmı, pankreas, safra kesesi ve çevredeki lenf nodları çıkarılır. Kanserin tamamen çıkarılmasının mümkün olmadığı durumlarda tıkanıklığı gidermek için cerrahi girişim yapılarak safra akışının sağlanmasına ve sarılığın giderilmesine çalışılır.
Sarılığı giderip safra akışını sağlamak için cerrahi yapılmadan da ERCP yöntemi ile endoskop ile safra kanalının oniki parmak barsağına açıldığı yere ulaşılarak buradan safra yollarında tıkanıklık olan yere stent denilen çok ince bir boru takılabilir. Bu stentle tıkanıklık olan kısımda bir kanal oluşturularak safra akışı sağlanabilir. ERCP ile bu tıkanıklığı açmak mümkün olmazsa PTK denilen bir yöntemle ciltten girilerek görüntüleme yöntemi eşliğinde safra yollarına stent konulabilir.
Cerrahi yanında ışın tedavisi ve kemoterapi de kullanılabilir. Genellikle bu iki yöntem kanser cerrahi ile tam olarak çıkarılamazsa kombine edilerek kullanılır.
Fotodinamik tedavi: Bu tedavide lazer ışığı ve bu ışığa duyarlı bir ilaç kullanılır. Önce lazer ışığına duyarlı olan ilaç damardan vücuda enjekte edilir. Bu ilaç vücutta özellikle kanserli hücrelerde toplanır. Daha sonra kanserli bölgeye lazer ışını verilince ilaç aktifleşir ve kanserli hücreyi öldürür.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|